Một đơn hộp lớn nhìn rất hấp dẫn trên báo giá, nhưng có thể giữ máy bế hai ngày. Trong lúc đó, vài đơn nhỏ đã đủ giấy và khuôn phải lùi lịch. Nếu đang cân nhắc nhận đơn lớn, bạn thử đặt nó cạnh những đơn có thể chạy trong cùng hai ngày. Mỗi phương án để lại bao nhiêu tiền sau chi phí biến đổi và cần bao nhiêu giờ bế?
Đơn nào đáng nhận khi giờ bế có hạn
Kế toán thông lượng, một nhánh phát triển từ lý thuyết ràng buộc của Eliyahu Goldratt, đưa ra một cách xếp hạng đơn hàng rất cụ thể. Hiệp hội Kế toán Công chứng Anh ACCA giải thích trong tài liệu ôn thi của mình: tính phần thông lượng của mỗi sản phẩm, tức giá bán trừ chi phí thật sự biến đổi mà chủ yếu là vật tư, rồi chia cho số giờ sản phẩm đó cần ở khâu nút cổ chai. Sản phẩm nào đem về nhiều tiền nhất trên mỗi giờ nút cổ chai thì được ưu tiên trước. ACCA cũng lưu ý rằng trong ví dụ của họ, sản phẩm trông có lãi nhất khi tính trên mỗi đơn vị lại không phải sản phẩm đáng ưu tiên nhất khi đã tính tới thời gian ở nút cổ chai (ACCA).
Áp vào xưởng làm hộp với máy bế đang kín lịch, một ví dụ giả định:
- Đơn hộp lớn: doanh thu 60 triệu đồng, vật tư và thuê ngoài 38 triệu, còn 22 triệu. Cần 16 giờ bế. Mỗi giờ bế đem về khoảng 1,4 triệu đồng.
- Bốn đơn hộp nhỏ cộng lại: doanh thu 28 triệu, vật tư 15 triệu, còn 13 triệu. Cần 6 giờ bế. Mỗi giờ bế đem về khoảng 2,2 triệu đồng.
Nhìn theo doanh thu, đơn lớn hấp dẫn hơn hẳn. Nhìn theo tiền trên mỗi giờ bế, các đơn nhỏ đáng ưu tiên hơn. Nếu nhận đơn lớn mà phải từ chối hoặc làm trễ các đơn nhỏ, xưởng có thể đang đổi giờ máy quý sang việc ít tiền hơn.
Ví dụ này không có nghĩa đơn lớn luôn kém. Nếu máy bế còn giờ trống, đơn lớn lấp được giờ trống đó và mọi đồng đóng góp đều là thêm. Phép so chỉ có ý nghĩa khi khâu bế thật sự là giới hạn.
Xem khâu nào thật sự thiếu công suất
Lấy một nhóm đơn hay lặp lại và đối chiếu giờ máy dự tính với giờ thực chạy. Xem trong số giờ ấy có bao nhiêu thời gian chờ giấy, chờ khuôn hoặc đổi quy cách. Xếp các việc tương thích gần nhau và chuẩn bị đủ vật tư trước ca để biết xưởng có thể lấy lại bao nhiêu thời gian từ lịch hiện tại.
Theo cách tiếp cận năm bước mà Goldratt Research Labs tóm tắt, sau khi tìm ra ràng buộc, việc tiếp theo là khai thác hết năng lực của nó trước khi nghĩ tới chuyện mở rộng (Goldratt Research Labs). Với máy bế, khai thác nghĩa là không để máy dừng vì thiếu khuôn, thiếu tờ in hay chờ người duyệt mẫu. Nhiều xưởng phát hiện ra máy bế "kín lịch" thật ra chỉ chạy được một nửa thời gian, phần còn lại là chờ.
Khi nào mới nên mua máy
Nếu tổ bế vẫn kín sau khi đã bớt thời gian chờ và xưởng thường xuyên phải từ chối đơn có lãi, lúc đó mới có số để so thuê bế với mua máy. Với phương án thuê, cộng cả tiền chuyển hàng và công kiểm lại. Tiếp tục nhìn ngày giao thực tế, vì khâu giới hạn có thể chuyển sang dán khi sản lượng bế tăng.
Khi so, dùng đúng con số tiền trên mỗi giờ bế ở trên. Nếu mỗi giờ bế thêm đem về khoảng 2 triệu đồng tiền đóng góp và xưởng có đủ đơn để lấp, có thể ước tính số giờ cần chạy để hoàn vốn máy mới. Nếu chỉ có đơn loại 1,4 triệu mỗi giờ để lấp, thời gian hoàn vốn dài hơn nhiều.
Đơn lớn vẫn có thể thành đơn tốt
Nếu đơn lớn cho tiền mỗi giờ bế thấp, chưa chắc phải từ chối. Có thể đàm phán lại để đơn đó dùng ít giờ bế hơn: bình nhiều con hơn trên tờ nếu kết cấu cho phép, giao theo đợt để chạy vào những giờ máy bế trống, hoặc thuê ngoài một phần khâu bế cho riêng đơn này. Cũng có thể điều chỉnh giá sao cho tiền mỗi giờ bế tiến gần mức của các đơn khác.
Khi biết đơn lớn cần bao nhiêu giờ bế, bạn có căn cứ để bàn lại giá, chia đợt giao hoặc dành cho đơn một khung giờ phù hợp.
Chọn đơn là một quyết định của chủ xưởng
Người bán hàng thường được thưởng theo doanh thu, nên tự nhiên sẽ thích đơn lớn. Người điều độ thường được đánh giá theo số đơn giao đúng hẹn, nên thích đơn dễ chạy. Chỉ chủ xưởng hoặc người quản lý chung nhìn được cả hai phía. Vì vậy, với đơn chiếm nhiều giờ ở khâu nút cổ chai, nên có một bước duyệt riêng, dựa trên tiền mỗi giờ nút cổ chai chứ không chỉ doanh thu.
Bạn chỉ cần một bảng năm cột gồm tên đơn, doanh thu, chi phí biến đổi, số giờ ở khâu đang kín lịch và số tiền còn lại trên mỗi giờ đó. Xếp theo cột cuối là thấy đơn nào đáng ưu tiên khi giờ máy có hạn.
Xem thêm bài xếp lịch xưởng in, giảm giá mà giữ lãi.
